Monstre sacré de la musique capverdienne, assez peu connu en France mais plus fameux au Portugal et en Hollande, Bana a une voix d'or. Elève privilégié du mythique B.Leza, globe-trotteur au service de la morna, membre du groupe Voz de Cabo Verde, créateur du label Monte Cara (du nom de la montagne en profil de visage faisant face au port de Mindelo), hôte et mécène de
Cesaria Evora pour son premier concert au Portugal en 1985, auteur d'une cinquantaine de disques (dont peu sont sortis en CD), la carrière de Bana, longue de plus de 50 ans, est digne de celle des plus grands artistes internationaux.
Reconnu et récompensé (médaille du Mérite au Cap Vert et au Portugal, médaille de S.Vicente en 2003), Bana ne chante plus que très rarement et a laissé entendre qu'il n'enregistrerait plus.
Remarque: étant donnée la difficulté de recenser tous les enregistrements ou toutes les participations phonographiques de ce géant (au sens propre comme au figuré) de la morna et de la coladeira, nous ne proposons ici qu'une petite liste non exhaustive.
[1965] NHA TERRA
1. Sina de Cabo Verde [ paroles | extrait ]
2. Trasoeira di Dakar
3. Lua nha testemunha
4. Fidjo di Ninguém [ extrait ]
5. Sampadjuda
6. Talvez
7. Terezinha [ paroles ]
8. Nossa Sra di Fatima [ extrait ]
9. Jam crê ranja ma bô
10. Lutchinha
11. Resposta de segredo cu mar
[1965] PENSAMENTO E SEGREDO
1. Segredo de nha vida
2. Stanhadinha [ extrait | paroles ]
3. Esse mundo
4. Parede bedje [ extrait | paroles ]
5. Caminho de S. tomé
6. Desobriga
7. Mansidão
8. Strela di nha peto
9. Manha cêdo
[1967] BANA A PARIS
1. Problema
2. Temp’ d’caniquinha
3. Surpresa
4. Eternidade
5. Estanhadinha [ extrait | paroles ]
6. Merecimento de mãe
7. Cuidode pal ca lara
8. Bela
9. Serpentinha [ paroles ]
10. Caminho de S. Tomé
11. Nhontono
12. Sodade de M. Graciela.
[????] BANA
(33 tours chez Monte Cara)
1. Camin de Maderalzim (Manuel d'Novas)
2. Arca Azul (Paulino Vieira)
3. Praga Maldite (Paulino Vieira)
4. Neuza (Manuel d'Novas & Joãozinho)
5. Julgamento de mãe (Tututa)
6. Morte dum tchuk (Manuel d'Novas)
7. Coração dum poeta (Manuel d'Novas)
8. Canta cu alma sem ser magoado (Pedro Rodrigues)
[19??] A VOZ DE CABO VERDE
1. Óra que nós diabo morrê (Dionizio Maio)
2. Querida (Manuel D'Novas)
3. Gote Pintode (Manuel D'Novas) [ paroles ]
4. Hôme ca fera (Dionizio Maio)
5. Pescador (Tito Paris)
6. Tê log tê log (Luis Romano/Pedro Rodrigues)
[19??] SABE BO E SABE
1. Sabe bô é sabe
2. Velocidade
3. Loar
[????] ISOLADA
(45 tours, chez Voz de Cabo Verde)
1. Isolada / Izulada
2. Travessa de Peixera
3. Cada
4. Scuta
[197?] CIDALIA
1. Sema (Manuel d'Novas)
2. Ratcha Vichi (popular)
3. Cidália (Manuel d'Novas - Nelson)
4. Criolu ta fala demas (Tony Oscar)
5. Quat Na Um (Paulino Vieira) [ paroles ]
6. Gote Pintode (Manuel de Novas) [ paroles ]
7. Cabel Tchumescode (Manuel de Novas)
8. Panha Calode
[????] TERESA (33t chez Monte Cara)
1. Curti Geada Manuel d'Novas
2. Baloi bedje Manuel d'Novas
3. Sono profundo Manuel d'Novas
4. John d'Guida Djô d'Eloi
5. Tributo final Manuel d'Novas
6. Lucy d'nho Morgode Djô d'Eloi
7. Teresa Nelson Fernandes
[????] MISS UNIDOS
1. Badiu di fora (Dany Silva)
2. Ramboia na Toy Bintim (Manuel d'Novas) [ extrait | paroles ]
3. Miss Unidos (B.Leza)
4. 1-2-3-4-5-6 (Dany Silva)
5. Maria Barba (populaire) [ extrait | paroles ]
6. Grito d'Dor (Tututa)
7. Corpin Sabe (Tazim + Manuel d'Novas)
8. Ta pinga tchape-tchape (populaire)
9. Storia d'Nha Vida (J. Silva) 10. Canetada (Gregorio Gonçalves)
[19??] MAR É MORADA DI SODADI
1. Mar é morada di sodadi
2. Lisboeta
3. Maninha di nha Carlota
[????] MORNAS E COLADEIRAS DE CABO VERDE
(45t chez Rapsodia)
1. Cuidado Pal Ca Lara
2. Furna
3. Parede bedje (Frank Cavaquinho) [ paroles ]
5. Terra Longe (B.Leza)
[????] O ENCANTO DE CABO VERDE
1. Tribute Final (Manuel D'Novas)
2. Scuta (Nha Banha)
3. Cidalia (Nelson Fernandes)
4. Solidão (Paulino Vieira)
5. Isolada (B. Leza) [ extrait ]
6. Lora (Djack De Carmo)
[????] TUNGA TUNGUINHA
(45t chez Philips)
1. Tunga Tunguinha
2. Pilan Barcera
3. Brazil
[19xx] CONTRATEMPO
1. Contratempo (Manuel d'Novas)
2. Mané Gaida (adapt Manuel d'Novas)
3. Pontinho + Pontinho (Paulino Vieira)
4. Lolinha (Jotamonte)
5. Holanda é ca d'bossa (Manuel d'Novas)
6. Oitenta Melodioso (Manuel d'Novas)
7. Happy cave (Manuel d'Novas)
8. Dja n'crebu ma n'ca ta flabu
[1977?] PILON ILETRICO
(45t chez Voz de Cabo Verde)
1. Pé Fincode (Gregorio Gonçalves)
2. Du (Olavo Bilac)
3. Pilon Iletrico (folklore, arr. Luis Morais)
4. Bia Lulucha (folklore, arr. Luis Morais) [ paroles ]
[????] DOR DI NHA DOR
1. Disuspero [ extrait ]
2. Diabo ca ta morrê
3. Lena
4. Praga de burro
5. Mexê mexê
6. Um sonho cordode
7. Mulata criola
8. Dor di nha dor
[????] GARDENIA
1. Ziquipa (Nelson Fernandes/P. Vieira)
2. Carga de Quate (Jotamonte)
3. C'Mé Catchorr (M. D'Novas)
4. Bó Dór (Djó Diloy)
5. Gardénia (M. D'Novas)
6. 1º Di Maio (Pedro Rodrigues)
7. Sodade De "Nhó Roque" (M. D'Novas)
[1997] GIRA SOL Acheter ce disque 1. Fitchi Fatchi Na Tracolança
2. Compadre Francisco
3. Rosa de Amor
4. Gira Sol
5. Africa Um Dia
6. No Marimba
7. Inga
8. Santa Ritinha
9. Cabinda a Cunene
10. Gira Mundo
[????] MORNAS INESQUECIVEIS
1. Segredu cu Mar
2. Cabo Verde One 2000
3. Ponta Do Sol
4. Morabezza
5. Lua Nha Testemunha
6. Saocente
7. Bejo De Sodade
8. Paul
9. Barca Sagres
10. Lora
[????] ROTCHA NU
1. Pomba [ paroles ]
2. Canja [ paroles ]
3. Brasil
4. Salta Parede
5. Amizade
6. Rotcha Nu
7. Amor De Fantasia [ extrait ]
8. Tudinha
9. Nhojom
10. Dispidida
[????] LIVRO INFINITO
1. Lua Doce Lua
2. Nha Dunda
3. Livro Infinito
4. Santa Isabel
5. Padre Ki Casame
6. Sentimento
7. Ah! Cadiré
8. Nos Paraiso
9. Ana Ku Maria
[????] GRITO D'POVO
1. Jon d'Ebra
2. Muida
3. Grito d'Povo
4. Semana dente
5. Bô ca tava pa sementera
6. Fala na sone
7. Frisquinha
8. Dia nobo
9. Tuna
10. Lo'r doi azul
[????] RITMOS DE CABO VERDE
1. Stapora do Diabo [ extrait ]
2. Serpentina [ paroles ]
3. Maria Barba [ extrait | [ paroles ]
4. Amdjer Coque e Bafa
5. De Des
6. Arca Azul
7. Quat Na Um [ paroles ]
[????] MERECIMENTO DE MAE
1. Merecimento De Mãe
2. Quebra Cabeça
3. Consolo De Nha Vida
4. Serpentina [ paroles ]
5. Terra Longe
6. Surpresa
7. Temp’ d’Canequinha
8. Um Ca Ba Laral 9. Dor De Sodade
10. Mar De Furna
11. Nhontone
12. Maria Graciela
[199?] DÊ DÊS
(33t chez Discos Mindelo)
1. Dê Dês (Tito Paris)
2. Verdianinha (Manuel d'Novas)
3. O que nos Diabo Morrê (Dionisio Maio)
4. Querida (Manuel d'Novas)
5. Canter d'felicidade (Luis Lima/P.Vieira)
6. Tê Log Tê Log (Luis Romano/P.Rodrigues)
7. Pescador (Tito Paris)
8. Hôme Ca Fera (Dionisio Maio)
[1999] AO VIVO NO COLISEU CD 1:
1. CAMINHO DE SÃO TOMÉ
2. NOSSA SENHORA FÁTIMA
3. LENA
4. AMOR
5. AREIA DE SALAMANÇA [ paroles ]
6. SODADE DE B.LEZA
7. XANDINHA [ paroles ]
8. MARIA BARBA [ paroles ]
9. ONDAS SAGRADAS
CD 2:
1. NÃO MANUEL
2. FITCHI FATCHI NA TRACOLANÇA
3. GIRA SOL
4. CABINDA A CUENENE
5. MÊXE MÊXE [ extrait ] | [ paroles ]
6. ISOLADA [ extrait ]
7. OH, MAR
[2002] (?) CANTO DE AMORES
1. Carpinter
2. Cor di Rosa
3. Canto de Amores
4. Tubarão
5. Angolana
6. Traça na rume
7. Ninho di Paz
8. Nha Cizila
9. Dixa Pe por La
10. Nhanha
[2003]
Participation à la compilation "Ao Vivo no B.Leza", avec deux morceaux: Bininha, Tchom tchom di Mangui.
[2006]
Dans l'album "Nos pobréza ké nos rikéza", le groupe de rap franco-capverdien ou cabo-français (toi-même tu sais) La MC Malcriado utilise un sample de Bana ("Stapora do diabo") sur le morceau Zeca Pistola.
[2006] CHARMOSA 1. Baloi
2. Charmosa
3. Mostero Nha Tentação
4. Nha Irmon di Tudo Hora
5. Olim Ta Bai Cheio di Sodade
6. Vente D'Sueste
7. Mi E Fogo
8. Sina D'um Criol
[2007] BANA E AMIGOS (DVD)
Concert donné au Portugal en 2006, avec la participation de Tito Paris, Leonel Almeida, Titina, Té Macedo et Maria de Barros.
1. Lena
2. Baloi
3. Gardenia
4. Tunga Tunginha
5. Nha Dunda
6. Maria Barba [ paroles ]
7. Girassol
8. Bo Odjo Preto
9. Nho Manel
10. Querida
11. Canter D'Felicidade
12. Mexe Mexe [ paroles ]
[2008]
En mars 2008, Bana est hospitalisé au Portugal, son état de santé étant jugé préoccupant. Répondant à l'appel de la famille, le gouvernement capverdien s'est engagé à verser une pension au chanteur et à participer à la prise en charge des soins.
En octobre de la même année, le roi de la morna prouve qu'il a récupéré et donne trois concerts au Cap-Vert, l'un à Praia, le deuxième sur São Nicolau avec Paulino Vieira, le troisième à Mindelo où un hommage solennel lui est rendu. Extraordinairement vif sur scène, le chanteur est venu à l'occasion du lancement dans l'archipel d'une biographie qui lui a été consacrée par une jeune avocate portugaise, Rachael Ochoa.
Cadeau Mindelo Infos: un extrait du concert.